ભારતમાંથી ફરી કૈલાશ પર્વતના દર્શન કરી શકાશે:ઓલ્ડ લિપુલેખ વ્યુ પોઈન્ટને શરૂ કરવા સેના-ITBP SOP તૈયાર કરશે; સુરક્ષા કારણોસર પ્રતિબંધ મુકાયો હતો
ભારતના ઓલ્ડ લિપુલેખ (લિપુપાસ) થી શિવભક્તો ફરી એકવાર કૈલાશ પર્વતના દર્શન કરી શકશે. સુરક્ષા કારણોસર બંધ કરાયેલા આ વ્યુ પોઈન્ટને ફરીથી ખોલવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે.
સેના અને ITBP સાથે ચર્ચા કર્યા પછી વહીવટીતંત્ર સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) તૈયાર કરવામાં વ્યસ્ત છે, જેથી શ્રદ્ધાળુઓ ભારતની સરહદ પરથી જ તિબેટમાં આવેલા પવિત્ર કૈલાશ પર્વતના દર્શન કરી શકે.
ધારચુલાના SDM આશિષ જોશીએ જણાવ્યું કે પિથોરાગઢ જિલ્લા પ્રશાસનના નિર્દેશન હેઠળ સેના અને ITBPના અધિકારીઓ સાથે આ સંબંધમાં ચર્ચા થઈ છે. યાત્રાને સુરક્ષિત અને વ્યવસ્થિત બનાવવા માટે રૂટ, પરમિટ, મેડિકલ સુવિધા અને સુરક્ષા ધોરણોને લઈને SOP તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. જેને સુરક્ષા એજન્સીઓની મંજૂરી મળ્યા પછી ઓલ્ડ લિપુલેખથી શ્રદ્ધાળુઓ માટે કૈલાશ દર્શનની વ્યવસ્થા શરૂ કરી શકાય છે.
10 હજાર શ્રદ્ધાળુઓએ દર્શન કર્યા હતા
નાભીઢાંગ પાસે આવેલા ઓલ્ડ લિપુલેખથી તિબેટમાં આવેલા કૈલાશ પર્વતના સ્પષ્ટ દર્શન થાય છે. વર્ષ 2025માં લગભગ 10 હજાર શ્રદ્ધાળુઓએ અહીંથી કૈલાશના દર્શન કર્યા હતા. આ વર્ષે પણ શરૂઆતમાં કેટલાક પ્રવાસીઓએ અહીં પહોંચીને કૈલાશના દર્શન કર્યા હતા, પરંતુ બાદમાં સુરક્ષા કારણોસર સેનાએ સામાન્ય લોકોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.
હવે સરહદી વિસ્તારના પર્યટન ઉદ્યોગકારો અને સ્થાનિક લોકોની માંગ પર પ્રશાસન ફરી એકવાર આ સ્થળને શ્રદ્ધાળુઓ માટે ખોલવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે.
આથી આ વ્યુ પોઈન્ટ મહત્વનો છે
ઓલ્ડ લિપુલેખનો આ વ્યુ પોઈન્ટ એટલા માટે ખાસ માનવામાં આવે છે, કારણ કે અહીંથી શ્રદ્ધાળુઓ ભારતની સરહદની અંદર રહીને જ તિબેટમાં આવેલા પવિત્ર કૈલાશ પર્વતના દર્શન કરી શકે છે. કૈલાશ પર્વતને ભગવાન શિવનું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવે છે અને જૈન, બૌદ્ધ તથા બોન ધર્મમાં પણ તેનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે.
પરંપરાગત કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રામાં શ્રદ્ધાળુઓને તિબેટ જઈને કૈલાશ પર્વતની પરિક્રમા અને માનસરોવર તળાવના દર્શન કરવા પડે છે. આ માટે પાસપોર્ટ, વિઝા અને લાંબી તેમજ મોંઘી યાત્રાની જરૂર પડે છે. જોકે, ઓલ્ડ લિપુલેખથી ફક્ત કૈલાશ પર્વતના દર્શન થાય છે અને શ્રદ્ધાળુઓ માનસરોવર તળાવ સુધી પહોંચતા નથી.
આમ છતાં, આ વ્યુ પોઈન્ટ ધાર્મિક અને પર્યટનની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. અહીંથી શ્રદ્ધાળુઓ ચીન ગયા વિના, ભારતની સરહદ પરથી જ કૈલાશ પર્વતના દર્શન કરી શકશે. આ માટે પાસપોર્ટ અને વિઝાની જરૂર પડશે નહીં. આદિ કૈલાશ અને ઓમ પર્વત યાત્રાની સાથે કૈલાશ દર્શન પણ શક્ય બનશે, જેનાથી ઓછા સમય અને ઓછા ખર્ચમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓને શિવધામના દર્શનનો અવસર મળી શકશે.
17,500 ફૂટની ઊંચાઈ પર છે વ્યુ પોઈન્ટ
ઓલ્ડ લિપુલેખ સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 17,500 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલું છે. હવામાન સ્વચ્છ હોય ત્યારે અહીંથી કૈલાશ પર્વત સ્પષ્ટ દેખાય છે. જોકે, ઊંચાઈ અને સંવેદનશીલ સરહદી વિસ્તાર હોવાને કારણે વહીવટીતંત્ર સુરક્ષા અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત વ્યવસ્થાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે.
સેના અને ITBPની મંજૂરી મળ્યા બાદ યાત્રા માર્ગ, પરમિટ વ્યવસ્થા અને મેડિકલ પ્રોટોકોલને અંતિમ રૂપ આપવામાં આવશે.
પર્યટન અને રોજગારને પ્રોત્સાહન મળશે
પ્રશાસનની આ પહેલથી સરહદી વિસ્તાર ધારચુલા અને સમગ્ર કુમાઉમાં ઉત્સાહનો માહોલ છે. સ્થાનિક વેપારીઓ, હોટેલ વ્યવસાયીઓ અને હોમ-સ્ટે સંચાલકોને આશા છે કે આનાથી ક્ષેત્રમાં પર્યટન વધશે અને રોજગારની નવી તકો ઊભી થશે.
હાલમાં પ્રશાસનનું સંપૂર્ણ ધ્યાન સુરક્ષા ધોરણો પૂરા કરવા પર છે. સેનાની લીલી ઝંડી મળતા જ યાત્રાની તારીખો અને નિયમોની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવશે.
પહેલીવાર 2023માં થયા હતા કૈલાશના દર્શન
3 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ પહેલીવાર ભારતીય સીમાથી શ્રદ્ધાળુઓએ પવિત્ર કૈલાશ પર્વતના દર્શન કર્યા હતા. પિથોરાગઢ જિલ્લાની વ્યાસ ઘાટી સ્થિત ઓલ્ડ લિપુલેખ દર્રાથી કૈલાશ પર્વત સ્પષ્ટ દેખાયો હતો. આ પહેલા ભારતના શ્રદ્ધાળુઓ પાસે કૈલાશ દર્શન માટે તિબેટ જવું એ જ એકમાત્ર વિકલ્પ હતો.
ત્યારે પહેલા જથ્થામાં પાંચ યાત્રાળુઓ સામેલ હતા, જેઓ 2 ઓક્ટોબરના રોજ ગુંજી કેમ્પ પહોંચ્યા હતા. અહીંથી દર્શન સ્થળે પહોંચીને કૈલાશ પર્વતના દર્શન કર્યા, આ દરમિયાન ઘણા શ્રદ્ધાળુ ભાવુક થઈ ગયા અને તેમની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
ખરેખર, આના કેટલાક મહિના પહેલા ઉત્તરાખંડ પર્યટન વિભાગ, સીમા સડક સંગઠન (BRO) અને ITBPની સંયુક્ત ટીમે આ સ્થળની ઓળખ કરી હતી. આ પછી ઉત્તરાખંડ પર્યટન વિભાગે તેને પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે શરૂ કર્યો હતો.
ત્રણ વર્ષ બંધ રહી હતી કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રા
કોવિડ મહામારી દરમિયાન કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રા લગભગ ત્રણ વર્ષ સુધી બંધ રહી હતી. ત્યારબાદ ચીને ફરીથી યાત્રા માટે મંજુરી અને વિઝા આપવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ યાત્રા સંબંધિત નિયમો પહેલા કરતા વધુ કડક થઈ ગયા. આ ઉપરાંત, ભારત સરકારે વર્ષ 2026 માટે કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રાનું શેડ્યૂલ જાહેર કર્યું છે. આ વર્ષે યાત્રા ઉત્તરાખંડના લિપુલેખ ઘાટ અને સિક્કિમના નાથુલા ઘાટથી સંચાલિત થશે. બંને માર્ગો પરથી 10-10 બેચમાં કુલ 1000 શ્રદ્ધાળુઓ યાત્રા કરશે, જેમાં 500 યાત્રીઓ લિપુલેખ માર્ગેથી કૈલાશ-માનસરોવર જશે.
આ વખતે યાત્રામાં સૌથી મોટો બદલાવ એ છે કે હવે મોટાભાગની મુસાફરી રોડ માર્ગે પૂરી થશે. પહેલા જ્યાં શ્રદ્ધાળુઓને 60 કિલોમીટરથી વધુ પગપાળા ચાલવું પડતું હતું, ત્યાં હવે ટ્રેકિંગનું અંતર ઘટીને લગભગ 38 કિલોમીટર થઈ ગયું છે. કુલ 1738 કિલોમીટર લાંબી યાત્રાનો મોટાભાગનો હિસ્સો વાહનથી નક્કી કરવામાં આવશે.
Image Gallery
